การสืบค้นสารสนเทศจากอินเตอร์เน็ต

การสืบค้นสารสนเทศจากอินเตอร์เน็ต หมายถึง

วรพจน์ พรหมจักร (ออนไลน์) ได้สรุปความหมายการสืบค้นสารสนเทศ หมายถึง ความพยายามของบุคคลในการค้นหาให้ได้มาซึ่งสารสนเทศที่ต้องการโดยใช้เครื่องมือสืบค้น

stou.ac.th (ออนไลน์) ได้ให้ความหมายการสืบค้นสารสนเทศ ไว้ว่า เป็นกระบวนการในการแสวงหาทรัพยากรสารสนเทศที่ได้มีการบันทึกและเผยแพร่ไว้ในสื่อต่างๆ ได้แก่ สื่อสิ่งพิมพ์สื่อโสตทัศน์และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้วิธีค้นหาในรูปแบบต่างๆ เพื่อให้ได้สารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่ต้องการ

thaigoodview.com (ออนไลน์) ได้ให้ความหมายการสืบค้นข้อมูล ไว้ว่า การนำความรู้เกี่ยวกับอินเทอร์เน็ต มาประยุกต์ใช้ในการศึกษาหาความรู้ ได้แก่ การสืบค้นข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต โดยการใช้งานอินเทอร์เน็ตเกี่ยวกับการศึกษานี้จะสามารถแบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ระดับดังนี้

  1. การสืบค้นข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต
  2. การนำข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตมาใช้งาน
  3. การสร้างแหล่งข้อมูลด้วยตนเอง

เครื่องมือสืบค้นสารสนเทศ

วรพจน์ พรหมจักร (ออนไลน์) ได้ให้ความหมายเครื่องมือสืบค้นสารสนเทศ หมายถึง เครื่องมือที่สามารถสืบค้นสารสนเทศที่อยู่ในแหล่งสารสนเทศ ซึ่งมีการบันทึกสารสนเทศในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสารสนเทศที่ได้มาอาจอยู่ในรูปของบรรณานุกรม ต้นฉบับเอกสาร คำตอบที่เฉพาะเจาะจง ตัวเลข หรือข้อความของเรื่องนั้น

ประเภทของเครื่องมือสืบค้นสารสนเทศ

  1. เครื่องมือสืบค้นสารสนเทศด้วยมือ คือ เครื่องมือที่มีการบันทึกรายละเอียดของรายการสารสนเทศไว้ในรูปแบบที่ผู้ใช้สารสนเทศต้องสืบค้นด้วยมือ ตัวอย่างเช่น การบันทึกลงในบัตรรายการ หรือ ลงทะเบียนเป็นเล่ม บันทึกรายละเอียดข้อมูลบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศที่มีในห้องสมุด สมัยก่อนห้องสมุดใช้ “บัตรรายการ” ในการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด
  2. เครื่องมือสืบค้นสารสนเทศด้วยเทคโนโลยี คือ เครื่องมือที่บันทึกรายละเอียดของรายการสารสนเทศไว้ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทำให้ผู้ใช้สารสนเทศสืบค้นได้อย่างสะดวก รวดเร็ว

แหล่งข้อมูล

ยุพิน จันทร์เจริญสิน (2547 : ออนไลน์) ได้สรุปสารสนเทศอันมากมายหลากหลาย  สามารถหาได้จาก

1. หนังสือทั่วไป

2. สิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง

  • วารสารวิชาการ (๋journals)
  • นิตยสาร (Magazines)
  • หนังสือพิพม์ (Newspapers)
  • รายงานประจำปี (Yearbooks)
  • หนังสืออ้างอิง (Reference books) เช่น พจนานุกรม สารานุกรม ดรรชนีวารสาร
  • สิ่งพิมพ์รัฐบาล (Government publications)
  • วิทยานิพนธ์ / วิจัย (Theses / Research reports)
  • รายงาน (Reports) : รายงานการประชุม รายงานผลการทดลอง รายการประจำปี
  • จุลสาร (Pamphlets)
  • กฤตภาค (Clippings)
  • อื่น ๆ เช่น หนังสือตัวเขียน (Menuscripts) , จดหมายเหตุ (Archives), สิทธิบัตร (Patents) , มาตรฐาน, (Standards), แผนที่ (Maps)
  • สไลด์ (Slides)
  • ไมโครฟิล์ม / ไมโครฟิช (Microfilms / Microfiches)
  • ภาพยนตร์ (Pictures)
  • เทปบันทึกภาพ (Video tapes)
  • เทปบันทึกเสียง (Audio tapes)
  • ซีดีรอม / ดีวีดี (CD-ROM / DVD)
  • รายการหนังสือและวัสดุอื่นๆในห้องสมุด (Library Catalogue)
  • Online Databases
  • Internet

การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศจากอินเตอร์เน็ต

มนาปี คงรักช้าง (ออนไลน์) ได้สรุปไว้ว่า แหล่งข้อมูลสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ตเป็นแหล่งข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สําคัญ และใหญ่ที่สุด มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาแทบทุกวินาที ดังนั้นในการสืบค้นข้อมูลสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ตควรดําเนินการ ดังนี้

1. กําหนดวัตถุประสงค์การสืบค้น

ผู้สืบค้นหรือผู้วิจัยที่จะนําข้อมูลสารสนเทศไปใช้ ควรตั้งวัตถุประสงค์การสืบค้นที่ชัดเจน ทําให้สามารถกําหนดขอบเขตของแหล่งข้อมูลสารสนเทศที่จะสืบค้นให้แคบลง กําหนดประเภทของเครื่องมือหรือโปรแกรมสําหรับการสืบค้นทางอินเทอร์เน็ต ที่เรียกว่า Search Engine ให้เหมาะสม

กําหนดช่วงเวลาที่ข้อมูลสารสนเทศถูกสร้างขึ้น เช่น ช่วงปีที่ตีพิมพ์ของวารสารอิเล็กทรอนิกส์ ทั้งนี้เพื่อให้ผลการสืบค้นมีปริมาณไม่มากเกินไป มีความตรง (Validity) ตามวัตถุประสงค์ และมีความน่าเชื่อถือ (Reliability) มากที่สุดอีกทั้งยังสามารถสืบค้นได้ผลในเวลาอันรวดเร็ว

2. ประเภทของข้อมูลสารสนเทศที่สามารถสืบค้นได้

ข้อมูลสารสนเทศที่อยู่บนอินเทอร์เน็ตมีมากมายหลายประเภท มีลักษณะเป็นมัลติมีเดีย คือ

  • ข้อความ (Text)
  • ภาพวาด (Painting)
  • ภาพเขียนหรือภาพลายเส้น (Drawing)
  • ภาพไดอะแกรม (Diagram)
  • ภาพถ่าย (Photograph)
  • เสียง (Sound) เสียงสังเคราะห์ เช่น เสียงดนตรี (Midi) ภาพยนตร์ (Movie) ภาพเคลื่อนไหวอะนิเมชัน (Animation)

จากเทคโนโลยีการสืบค้นที่มีอยู่ในปัจจุบัน การสืบค้นที่เร็วที่สุด มีประสิทธิภาพที่สุด และแพร่หลายที่สุด คือ การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศประเภทข้อความ สําหรับการสืบค้นข้อมูลที่เป็นภาพ (Pattern Recognition) และเสียง ยังมีข้อจํากัดอยู่มาก ใช้เวลานาน และยังไม่มีประสิทธิภาพ จึงยังไม่มีการสืบค้นข้อมูลประเภทอื่นๆ นอกจากประเภทข้อความในการให้บริการการสืบค้นบนอินเทอร์เน็ต

3. การสืบค้นต้องอาศัยอุปกรณ์และความรู้

ก่อนที่ผู้สืบค้นจะสามารถสืบค้นข้อมูลสารสนเทศทางอินเทอร์เน็ตได้ ต้องมีการจัดเตรียมอุปกรณ์ดังต่อไปนี้ คือ เครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ต่อเข้าอินเทอร์เน็ตซึ่งอาจเป็น Modem

ในกรณีที่ใช้คู่กับสายโทรศัพท์ หรือแผ่น LAN Card ในกรณีที่ใช้คู่กับระบบเครือข่ายที่ได้รับการติดตั้งไว้แล้ว ซอฟต์แวร์การสื่อสาร (Communication Software) เช่น Dial-up Networking ในกรณีใช้ Modem หรือมีการติดตั้ง Network Protocol ที่เหมาะสมกับระบบเครือข่ายที่เครื่องคอมพิวเตอร์นั้นติดตั้งอยู่และติดตั้ง Network Adapter ที่เหมาะสมสําหรับ LAN Card นั้นๆ ต้องสมัครเป็นสมาชิกขององค์การหรือบริษัทผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (Internet Service Provider หรือ ISP) เพื่อเป็นช่องทางออกสู่อินเทอร์เน็ต

นอกจากอุปกรณ์ต่างๆ ดังกล่าวข้างต้นแล้วยังต้องมีความรู้ และทักษะพื้นฐานในการใช้งานคอมพิวเตอร์ (Computer Literacy) ความรู้ภาษาอังกฤษเนื่องจากข้อมูลสารสนเทศส่วนใหญ่ในอินเทอร์เน็ตเป็นภาษาอังกฤษ และยังต้องมีการจัดสรรเวลาให้เหมาะสมอีกด้วย

4. บริการบนอินเทอร์เน็ต

บริการบนอินเทอร์เน็ตที่สามารถใช้ช่วยในการสืบค้นข้อมูลสารสนเทศมีมากมายหลายบริการ เช่น

  • บริการเครือข่ายใยแมงมุมโลก หรือ Word-Wide-Web (WWW) บริการค้นหาข้อมูล
  • Gopher บริการการสืบค้นข้อมูลสารสนเทศผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเพื่อการวิจัย ค้นหาโปรแกรมใช้งาน Archie

นอกจากนี้ อาจใช้บริการสอบถามผ่านทาง E-mail หรือ Chat กับผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตอื่นๆ หรือสอบถามผ่าน News Group หรือ Group / Thread Discussion ก็ได้ เมื่อค้นได้แหล่งข้อมูลแล้วอาจ download หรือถ่ายโอนข้อมูลที่สืบค้นได้โดยใช้บริการถ่ายโอนไฟล์ข้อมูลและโปรแกรม (File Transfer Protocol หรือ FTP)

โดยทั่วไปในปัจจุบัน การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศทางอินเทอร์เน็ต นิยมใช้โปรแกรม Web Browsers เช่น Internet Explorer หรือ Netscape Google chrome แล้วเรียกใช้บริการ www ประกอบกับการใช้ Search Engine ซึ่งมีอยู่มากมายบนอินเทอร์เน็ตในการสืบค้น เมื่อสืบค้นได้แล้ว โปรแกรม Web Browsers มักจะมีบริการ Download ได้ทันทีโดยไม่ต้องอาศัยโปรแกรมอื่นๆเ ข้าช่วย

5. เครื่องมือหรือโปรแกรมสําหรับการสืบค้น

เครื่องมือหรือโปรแกรมสําหรับการสืบค้น (Search Engine) มีอยู่มากมายและมีให้บริการอยู่ตามเว็บไซต์ต่างๆ ที่ใช้บริการการสืบค้นข้อมูลโดยเฉพาะ การเลือกใช้นั้นขึ้นกับประเภทของข้อมูลสารสนเทศที่ต้องการสืบค้น Search Engine ต่างๆ จะให้ข้อมูลที่มีความลึกในแง่มุมหรือศาสตร์ต่างๆ ไม่เท่ากัน ตัวอย่าง Search Engine ที่นิยมใช้มีทั้งเว็บไซต์ที่เป็นของต่างประเทศ และของไทยเอง

การใช้ประโยชน์จาก Website

ยุพิน จันทร์เจริญสิน (2547 : ออนไลน์) ได้สรุปการใช้ประโยชน์จาก Website ดังนี้

  • ค้นหาสารสนเทศทันสมัย
  • สืบค้นต่อจากที่เชื่อมโยงกับที่อื่น ๆ ต่อไปได้
  • ค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับประเทศ ทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การเมืองการปกครอง
  • ค้นหาข้อมูลบริการ ธุรกิจ
  • ค้นหาหนังสือพิมพ์ นิตยสาร

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

stou.ac.th. เทคนิคการสืบค้นสารสนเทศ . เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2560. เข้าถึงจาก www.stou.ac.th/offices/rdec/chan/main/Doc/Km/2555/Reference/STOU-CB7.2.3(1).pdf

thaigoodview.com. การสืบค้นข้อมูล. เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2560. เข้าถึงจาก www.thaigoodview.com/library/teachershow/nakhonsithamrat/nittaya_c/meaow2/page04_2.htm

วรพจน์ พรหมจักร. การสืบค้นสารสนเทศ.

มนาปี คงรักช้าง. การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ต. เข้าถึงเมื่อ 22 กรกฎาคม 2560. เข้าถึงจาก http://portal.edu.chula.ac.th/mana.k/blog/view.php?Bid=1277090438934961&pg=1&msite=mana.k

ยุพิน จันทร์เจริญสิน. ทักษะการสืบค้นสารสนเทศ.

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *